انحراف جانبی ستون فقرات، اسکولیوز نامیده می شود. اگر از پشت به کسی نگاه کنید خواهید دید که ستون فقرات به طور مستقیم به وسط کمر می رسند، اما زمانی که فردی دچار اسکولیوز می باشد، منحنی ستون فقرات او به سمت طرفین متمایل شده است. علت این بیماری در اکثر مواقع شناخته نشده است، اما برخی بیماری ها مانند فلج مغزی یا دیستروفی عضلانی می تواند احتمال بروز آن را افزایش دهد. به منظور آشنایی بیشتر با علل، علائم و راه های درمان انحراف ستون فقرات یا اسکولیوز ستون فقرات تا انتهای این مقاله همراه ما باشید.
اسکولیوز ستون فقرات چیست؟
در موقعیت مناسب، ستون فقرات از پشت یا از جلو صاف است، اما گاهی ستون فقرات به یکی از طرفین متمایل یا منحرف می شود. زاویه این منحنی ممکن است کوچک یا بزرگ باشد. اما در صورتی که این زاویه بیشتر از ۱۰ درجه باشد، اسکولیوز نامیده می شود. اسکولیوز یکی از بیماری های ستون فقرات محسوب می شود و ممکن است در بین زنان شدیدتر و خطرناک تر باشد. پزشکان اغلب از حروف C و S برای توصیف منحنی ستون فقرات استفاده می کنند. اگرچه تخمین زده می شود که ۲ تا ۳ درصد جمعیت از اسکولیوز رنج می برند، اما موارد شدیدی که نیاز به درمان دارند تنها ۰.۰۱ درصد است.
انواع اسکولیوز ستون فقرات
به طور کلی، پزشکان انحراف جانبی ستون فقرات را به دو نوع تقسیم می کنند که عبارتند از:
- ساختاری
- عملکردی (غیرساختاری)
اسکولیوز ساختاری
شایع ترین نوع از انحراف جانبی ستون فقرات به شمار می رود که علاوه بر انحنا، چرخش ستون فقرات نیز رخ می دهد. این نوع اغلب عوارض دائمی داشته و برای برطرف شدن سایر مشکلات نیاز به جراحی دارد. از انوع انحنای جانبی ستون فقرات ساختاری می توان به موارد یز اشاره کرد:
- اسکولیوز ایدیوپاتیک: شایع ترین نوع بیماری است که در نوجوان رخ می دهد و علت آن اغلب ناشناخته بوده یا ریشه ژنتیکی دارد.
- اسکولیوز دژنراتیو: به اسکولیوز بزرگسالان شناخته می شود و اغلب در سنین بالا به دلیل تحلیل رفتن مفاصل رخ می دهد.
- اسکولیوز عصبی عضلانی: اغلب در کودکان به دلیل یک بیماری عصبی عضلانی مانند دیستروفی عضلانی، فلج مغزی و اسپینا بیفیدا رخ می دهد.
- اسکولیوز مادرزادی: این بیماری بسیار ادر است و کودک با آن متولد می شود. انحناهای ستون فقرات مادرزادی معمولا نیاز به جراحی دارند.
اسکولیوز عملکردی
اسکولیوز عملکردی یا عملکردی، یک بیماری موقتی است که در اثر چرخش ناگهانی رخ می دهد و اغلب با تغییر وضعیت بیمار بهبود می یابد. در حالی که در نوع غیر ساختاری هیچ درمان غیر جراحی منجر به التیام آن نخواهد شد.
علت ابتلا به اسکولیوز ستون فقرات چیست؟
در حدود ۸۰٪ موارد، پزشکان دلیلی دقیق برای انحنای ستون فقرات پیدا نکردند. در صورتی که اسکولیوز ستون فقرات بدون علت شناخته شود در میان پزشکان با نام ایدوپاتی شهرت دارد. اما برخی از انواع اسکولیوز علل آشکاری دارند.
اسکولیوز مادرزادی قبل از تولد کودک آغاز می شود. وجود مشکلات در استخوان های کوچک پشت می تواند منشأ انحنای ستون فقرات باشد. مهره ها ممکن است ناقص باشند و یا به درستی تقسیم نشده باشند. پزشکان ممکن است این وضعیت را زمانی که فرزند متولد می شود شناسایی کنند یا ممکن است این مشکل را تا سال های نوجوانی تشخیص ندهند.
همچنین تاریخچه خانوادگی و ژنتیک می تواند عامل خطری برای ابتلا به اسکولیوز ایدیوپاتیک باشد. اگر شما یا یکی از فرزندانتان این شرایط را دارید، باید اطمینان حاصل کنید که بچه های دیگر شما دچار این مشکل نیستند.
در مجموع، همان طور که اشاره شد، انحنانی جانبی ستون فقرات به دو شکل ساختاری و عملکردی تقسیم می شود که هر یک دلایل خود را دارند.
علت اسکولیوز ساختاری
- فلج مغزی
- دیستروفی عضلانی
- نقایص هنگام تولد و مشکلات مادرزادی
- عفونت ها
- تومورها
- شرایط ژنتیکی مانند سندرم مارفان و سندرم داون
علت اسکولیوز عملکردی (غیر ساختاری)
- اسپاسم عضلانی (انقباض یا کشیدگی ناگهانی ستون فقرات)
- التهاب
- آسیب های مختلف به ستون فقرات در نتیجه تصادف یا بیماری مانند پوکی استخوان و آرتریت
سن ابتلا به بیماری اسکولیوز
اسکولیوز اغلب در طول رشد ناگهانی، معمولا زمانی که بچه ها بین ۱۰ تا ۱۵ سالگی هستند، مشخص می شود. تعداد دختران و پسرانی که به این مشکل دچار می شوند، معمولا یکسان است ولی در دختران این مشکل ۱۰ برابر شدیدتر از پسران می تواند شود بنابراین نیاز به درمان دارند.
اغلب اسکولیوز در طول سال های نوجوانی تشخیص داده می شود و می تواند تا بزرگسالی هم ادامه یابد. همچنین زاویه منحنی ستون فقرات، احتمال دارد که در طول زمان افزایش یابد. در صورتی که شما قبلا اسکولیوز داشتید، لازم است به طور منظم توسط پزشکتان معاینه شوید
تشخیص اسکولیوز
علاوه بر علائمی که قبلا توضیح داده شد و قابل مشاهده است، اما در صورت مشکوک بودن به اختلال یا نقص دیگری که باعث اسکولیوز می شود، تشخیص نهایی باید با انجام موارد زیر مشخص شود:
- اشعه ایکس
- توموگرافی کامپیوتری
- ام آر آی
- اسکن استخوان
عوامل مؤثر بر درمان انحنای جانبی ستون فقرات
پیش از شروع درمان اسکولیوز باید موارد زیر در نظر گرفته شود:
- شدت بیماری: با توجه به زاویه اسکولیوز که در تصویر اندازه گیری می شود.
- جنسیت: معمولاً تمایل به درمان دختران مبتلا در مراحل اولیه وجود دارد، زیرا آنها در معرض خطر بیشتری برای بدتر شدن اسکولیوز هستند.
- شکل اسکولیوز: اسکولیوز S شکل بیشتر احتمال دارد بدتر شود. بنابراین ترجیح می دهید آن را در مراحل اولیه درمان کنید.
- محل اسکولیوز: هر چه اسکولیوز در ستون فقرات بالاتر باشد، نیاز به درمان بیشتر است.
- سن استخوانی: هر چه سن استخوان کمتر باشد، احتمال تشدید آن بیشتر است.
درمان اسکولیوز ستون فقرات
در بیشتر موارد، اسکولیوز آسان است و نیازی به درمان ندارد، اما فقط هر ۴ تا ۶ ماه یک بار پیگیری می شود تا عود آن پیشگیری شود. با این حال دو روش اصلی درمان وجود دارد:
درمان غیر جراحی
در اغلب موارد اسکولیوز عملکردی، مشکل با استراحت و درمان های ساده مانند گچ گیری، استفاده از بریس و فعالیت های توانبخشی از بین می روند. این روش ها علاوه بر درمان می تواند از وخامت شرایط جلوگیری کرده و در پایان رشد می تواند متوقف شود.
جراحی اسکولیوز ستون فقرات
در برخی موارد، ممکن است پزشک به جراحی متوسل شود که از طریق آن چندین مهره به وسیله قطعات یا استخوان های آهن به یکدیگر ثابت می شوند. این کار برای جلوگیری از ادامه انحراف مهره ها انجام خواهد شد. اگر چه در حین عمل، زاویه ستون فقرات نیز می تواند کمی تغییر کند، اما نمی توان به ستون فقرات کاملاً صاف دست یافت .
آیا می توان از ابتلا به اسکولیوز ستون فقرات جلوگیری کرد؟
خیر. جلوگیری از این مشکل امکان پذیر نیست و این موضوع که آسیب های ورزشی دوران کودکی می توانند سبب بروز اسکولیوز ستون فقرات شوند کاملا اشتباه است. بهتر است بدانید در صورتی که فرزندتان به هنگام مدرسه رفتن کوله پشتی سنگین روی دوش خود قرار می دهد می تواند باعث ایجاد درد در پشت، شانه و کمر شود اما نمی تواند منجر به اسکولیوز گردد.
همچنین چگونگی ایستادن یا نشستن فرد بر شانس ابتلای افراد به اسکولیوز تاثیر نمی گذارد. اما در صورتی که مشاهده می کنید فرزندتان نمی تواند صاف بایستد، بهتر است او را برای معاینه نزد متخصص ارتوپد ببرید.
کلام آخر
بیماری اسکولیوز ستون فقرات به انحنای جانبی ستون فقرات اطلاق می شود که بر اساس علت بروز آن به دو شکل ساختاری و عملکردی تقسیم بندی می شود. نوع عملکردی اغلب موقتی بوده و به مراتب راحتر از نوع ساختاری درمان می شود. به طور کلی، درمان اسکولیوز ستون فقرات نیازمند مهارت بالایی است. شما می توانید به منظور تشخیص و درمان این بیماری به دکتر هومن جولایی، بهترین متخصص ارتوپدی در شهریار و کرج مراجعه کنید.
