پیوند استخوان در جراحی تعویض مفصل

پیوند استخوان از روش‌های درمانی مکمل جراحی تعویض مفصل است. در این روش، تکه‌ای از استخوان از بخشی دیگر از بدن بیمار یا از یک منبع خارجی برداشته شده و در محل آسیب دیده مفصل پیوند زده می‌شود. این پیوند استخوانی به ترمیم و بازسازی بافت استخوانی آسیب دیده کمک کرده و به تثبیت مفصل مصنوعی جدید کمک می‌کند. در این مقاله بررسی خواهیم کرد که چه زمانی در عمل تعویض مفصل به پیوند استخوان نیاز است و چطور انجام میشود؟

چرا به پیوند استخوان نیاز است؟

در بسیاری از موارد، قبل از تعویض مفصل، استخوان‌های اطراف مفصل به دلیل بیماری یا آسیب دیدگی تخریب می‌شوند، در این حالت با پیوند استخوان میتوان این نقص را جبران کرد. از طرف دیگر پیوند استخوان به محکم شدن مفصل مصنوعی جدید در جای خود کمک کرده و ضمن جلوگیری از لق شدن مفصل در بهبود فرایند جوش خوردن استخوان‌ها و کاهش خطر عفونت بعد عمل نیز تاثیرگذار خواهد بود.

انواع پیوند استخوان

۱- پیوند اتوگرافت

در این روش استخوان از بدن بیمار گرفته شده و به محل دیگری پیوند زده می شود. اتوگرافت ها بافت استخوانی و زنده هستند، بنابراین کاملا با بیمار مطابقت دارند. با این حال، آنها نیاز به یک برش جراحی جداگانه دارند و خطر درد لگن وجود دارد.

۲- پیوند استخوان آلوگرافت

در این تکنیک استخوان گرفته شده از بانک استخوان که اهداکننده عضو است. آلوگرافت ها رسانای استخوان هستند و درد و زمان بهبودی مرتبط با برداشت استخوان اتوگرافت را از بین می برند. با این حال، خطر انتقال بیماری وجود دارد.

۳- پیوند زنوگرافت

استخوان از یک گونه گرفته شده و به گونه دیگر پیوند زده می شود.در روش زنوگرافت استخوان ها از موجود غیر زنده گرفته شده و در دمای بالا پردازش می شود تا از پس زدن سیستم ایمنی جلوگیری شود.

۴- پیوند استخوان سنتتیک یا مصنوعی

برای انجام این تکنیک مفصل مورد نیاز پیوند بر اساس نیاز بیمار از مواد مصنوعی ساخته شده است.

مزایای پیوند استخوان

• بهبود نتیجه عمل
• کاهش درد
• افزایش طول عمر مفصل مصنوعی

پیوند استخوان هنگام عمل تعویض مفصل 

پیوند استخوان در جراحی تعویض مفصل در مواردی که به دلیل آسیب بافت استخوانی ، فضای خالی وجود دارد مورد استفاده قرار می گیرد. پیوند استخوان در عمل جراحی تعویض مفصل معمول نیست مگر این که به دلیل کج شکلی مفصلی ، جهت بازسازی آناتومی مفصل نیاز به بافت استخوانی اضافی باشد . اما در عمل های بار دوم تعویض مفصل ممکن است نیاز به پیوند استخوان وجود داشته باشد . در این موارد پیوند استخوان به استحکام بافت موجود در اطراف پروتز کمک می کند .

✍️ بیشتر بخوانید: مراقبتهای بعد از عمل تعویض مفصل لگن

پیوند استخوان چطور انجام می شود؟

گاهی اوقات استخوانی که در پیوند استخوان در جراحی تعویض مفصل مورد استفاده قرار می گیرد از بافت جسد تهیه و برای استفاده در اتاق عمل آماده می شود که در این صورت به آن آلوگرافت گفته می شود .در این صورت استخوان خارج شده از جسد از جهت وجود بیماری مورد آزمایش قرار می گیرد سپس فریز و استریل می شود و در بسته هایی توسط بانک استخوان آماده استفاده می شود.

نوع دیگر پیوند استخوان اتوگرافت است که در واقع قطعه ای از استخوان خود فرد می باشد . در حین عمل جراحی تعویض مفصل این استخوان می تواند قطعه ای از سر استخوان ران باشد که ممکن است در قسمت فوقانی کاپ مورد استفاده قرار گیرد تا به کاسه مصنوعی استحکام بیشتری دهد.

از آنجایی که مقادیر بیشتری بافت استخوان از طریق آلوگرافت قابل تهیه است کاربرد آن از اتوگرافت بیشتر است یکی از انواع این گرافت ها Fermoral cortical struts می باشد که شامل یک پایه بلند از استخوان کورتیکال ران به پهنای محیط استخوان قرار می گیرد و به وسیله سیم های حلقه ای به استخوان محکم می شود تا بتواند ثبات استخوان را بالا ببرد. همچنین از این بافت در پر کردن سوراخ های به وجود آمده در استخوان هنگام عمل جراحی می توان استفاده کرد . گاهی مثلا برای تخلیه سیمان از استخوان نیاز به باز کردن پنجره در استخوان است و از آلوگرافت Corticol strut جهت تقویت محل استئوتومی می توان بهره برد .

دیگر قطعات پیوندی مورد استفاده خرده های بافت اسفنجی است که گاهی اوقات جهت استحکام بخشیدن به کاسه جهت نگهداری پروتز به خصوص در دفکت های دیواره داخلی آن مورد اسفاده قرار می گیرند .از این خرده های استخوان همچنین در کانال مرکزی استخوان ران استفاده می شود تا استحکام آن را بالا ببرد . سپس به وسیله سیمان ارتوپدی ایمپلنت در جای خودش قرار می گیرد .

در برخی موارد کل محیط قسمتی از استخوان ران ممکن است ضعیف باشد و یا اصلا وجود نداشته باشد که در این صورت Segmental allograft استفاده می شود .
در موارد شدیدتر که استخوان زیادی از دست رفته است استفاده از bulk allograft مورد نیاز است . این موارد شامل عمل های مجدد تعویض مفصل لگن و یا مواردی مانند تومورهای سرطانی می باشد.

دوره بهبودی بعد از پیوند استخوان عمل تعویض مفصل

به محض این که پیوند استخوانی کار گذاشته شد نیازمند زمان است تا به استخوان طبیعی جوش بخورد. این مرحله بسته به شرایط بیمار و توان بدن برای ترمیم بافت های خود ممکن است چندین ماه یا بیشتر طول بکشد. در این حین جهت بررسی وضعیت جوش خوردن پیوند انجام تصویربرداری و ویزیت دوره ای در جهت پیگیری درمان با بهترین متخصص و جراح ارتوپد لازم و حیاتی است.