سیاه شدن استخوان لگن یا نکروز آواسکولار، یک بیماری است که در آن خونرسانی به بخشی از استخوان لگن قطع میشود. این قطع خونرسانی باعث مرگ سلولهای استخوانی و در نهایت تخریب استخوان میشود. درد مفصل ران، لنگیدن و محدودیت حرکتی از علائم شایع این بیماری هستند. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب برای جلوگیری از پیشرفت بیماری و حفظ عملکرد مفصل ران ضروری است که در ادامه این مقاله مفصل درباره آن صحبت خواهی کرد.
علت سیاه شدن استخوان لگن
استخوان یک بافتی سخت و محکم در بدن است که علیرغم تمامی سختی که دارد اما همچون سایر اعضای بدن برای اینکه بتواند حیات خود را حفظ کند باید از مواد غذایی تغذیه کند و از آن مهم تر به اکسیژن نیازمند است.
در همه ی بدن تمامی اکسیژنی که به اعضا و جوارح مختلف می رسد صرفا از طریق خون منتقل می شود. به همین جهت خونی که به مفصل ران ها و لگن می رسد به هر دلیلی اگر منقطع گردد در نهایت شاهد این خواهیم بود تمامی اعضایی که از تغذیه محروم می شوند به مرور زمان از کارایی و استقامت لازم بیفتند و به عضوی مرده و بی خاصیت تبدیل شوند. استخوان لگن نیز از این قاعده مستثنا نیست و همین اتفاق ممکن است برای این عضو بیفتد.
متاسفانه لگن و ران ها صرفا یک مجرای خون رسانی که شامل رگ هایی است که به این بخش های بدن ختم می شوند، دارند. به همین جهت اگر همین یک مجرا با مشکلی مواجه گردد دیگر هیچ راه دیگری وجود ندارد که این کمبود را جبران کند و تا مدتی وظیفه تغذیه سر استخوان را به عهده بگیرد.
در نهایت اگر کوچکترین اشکالی در جریان خون پیش بیاید موجب می شود که خون در مسیر خود به استخوان لگن نرسد در نتیجه استخوان لگن دچار تیرگی می شود که در اصطلاح می گوییم سیاه شده است. پس از آنکه این استخوان سیاه شد تمام حیات خود را از دست می دهد و دیگر هیچ گونه مقاومتی در برابر وزن و ضربه نخواهد داشت. همین مسئله موجب می شود به مرور از حالت گردی و دایره ای خود تغییر حالت داده و در انتها از شکل اصلی خود خارج شود.
علائم سیاه شدن استخوان لگن
- درد در ناحیه لگن، کشاله ران یا ران از اولین و شایعترین علائم نکروز آواسکولار است. این درد ممکن است با فعالیت بدنی تشدید شده و در حالت استراحت کاهش یابد.
- با پیشرفت بیماری، لنگیدن هنگام راه رفتن به دلیل درد و محدودیت حرکتی در مفصل ران ایجاد میشود.
- محدودیت در حرکت و کاهش دامنه حرکتی مفصل ران و مشکل در انجام فعالیتهای روزمره مانند پوشیدن جوراب یا نشستن به مدت طولانی از دیگر علائم این بیماری است.
- هنگام حرکت دادن مفصل لگن، صدای ساییدگی یا ترک خوردن شنیده شود.
- در مراحل پیشرفته بیماری، سمت آسیب دیده ممکن است کوتاهتر از پای سالم به نظر برسد.
عوارض سیاه شدن استخوان لگن
سیاه شدن استخوان لگن یا نکروز آواسکولار، بیماریای است که در صورت عدم درمان مناسب میتواند عوارض جدی و طولانیمدتی را به همراه داشته باشد. این عوارض میتوانند به شدت بر کیفیت زندگی فرد تاثیر بگذارند؛
۱- آرتروز مفصل ران
یکی از شایعترین عوارض نکروز است. با پیشرفت بیماری، استخوان آسیب دیده فرو ریخته و غضروف مفصل لگن نیز تخریب میشود. این امر باعث ایجاد اصطکاک و درد شدید در مفصل شده و منجر به آرتروز میشود.
۲- درد مزمن
درد شدید و مداوم در ناحیه لگن و ران از جمله عوارض آزاردهنده این بیماری است. این درد ممکن است با فعالیت بدنی تشدید شده و حتی در حالت استراحت نیز وجود داشته باشد.
۳- محدودیت حرکتی
با پیشرفت بیماری، دامنه حرکتی مفصل لگن به شدت کاهش یافته و فرد در انجام فعالیتهای روزمره با مشکل مواجه میشود.
۴- لنگیدن
لنگیدن هنگام راه رفتن به دلیل درد و محدودیت حرکتی در مفصل لگن، از دیگر عوارض این بیماری است.
۵- کوتاهی اندام
در مراحل پیشرفته بیماری، در جهت لگن آسیب دیده ممکن است پای بیمار کوتاهتر از پای سالم شود.
۶- تغییر شکل مفصل
با گذشت زمان، مفصل تغییر شکل داده و ممکن است دچار ناپایداری شود.
۷- نیاز به تعویض مفصل
در موارد شدید، تنها راه درمان موثر، تعویض مفصل لگن است.
📷 عکس سیاه شدن استخوان لگن
روند تشخیص سیاه شدن سر استخوان لگن
واقعیت این است که برای تشخیص باید حتما عکس های رادیولوژی وجود داشته باشند تا یقین پیدا کنیم. اما به هر صورت نشانانی که برای این بیماری وجود دارد این است که در ابتدای مسیر ابتلا صرفا درد هایی در مفصل ران ها و نیز کشاله ران وجود دارد کم کم به مرور که این بیماری پیشرفت می کند به مرحله ای می رسد که دردها شدت یافته تا جایی که حتی دیگر راه رفتن برای بیمار بسیار سخت و دردناک بوده و در این زمان دیگر متخصص ارتوپدی باید معاینات لازم را داشته باشد.
✍️ بیشتر بخوانید: آرتروسکوپی تشخیصی لگن لگن
راهکارهای درمان سیاه شدن لگن
یکی از نقاط مبهمی که در بیماری نکروز وجود دارد این است که عللی که در شکل گیری این بیماری نقش دارند بر ما پوشیده اند و ما نمی توانیم تبیین درستی از علل این بیماری داشته باشیم. تمام چیزی که ما می دانیم این است که بر اساس مکانیسمی عروق خونی منتهی به لگن و ران ها مسدود شده و در انتها این مشکل را برای افراد ایجاد می کند. تنها چیزی که می توانیم از نشانه های این بیماری استنباط کنیم این است که برای جلوگیری از ابتلا به این بیماری باید تمامی عللی که موجب می شوند راه رگ های خونی ران و لگن بسته شود را از بین ببریم تا از وقوع احتمالی این اختلال جلوگیری کنیم.
۱. درمانهای غیر جراحی
↲ داروها درمانی سیاه شدن استخوان لگن
داروهای ضد درد و ضد التهاب برای کاهش درد و التهاب مفصل تجویز میشوند.
↲ فیزیوتراپی
تمرینات فیزیوتراپی به تقویت عضلات اطراف مفصل، افزایش دامنه حرکتی و کاهش درد کمک میکند.
↲ کم کردن وزن
کاهش وزن به کاهش فشار روی مفصل ران کمک میکند.
↲ استفاده از تجهیزات کمکی
عصا یا واکر برای کاهش وزن روی مفصل آسیبدیده استفاده میشود.
۲. عمل لگن سیاه شده
اگر درمانهای غیر جراحی موثر نباشند یا بیماری پیشرفت کند، بسته به نتایج آزمایشات و تصویر برداری و صلاحدید متخصص ارتوپد، ممکن است به جراحی نیاز باشد که شامل یکی از موارد زیر خواهد بود:
↲ دکمپرشن
در این روش، فشار داخل استخوان کاهش مییابد تا خونرسانی به ناحیه آسیبدیده بهبود یابد.
↲ پیوند استخوان
در این روش، بافت استخوانی سالم به ناحیه آسیبدیده پیوند زده میشود تا ترمیم استخوان را تسریع کند.
↲ تعویض مفصل لگن
در موارد شدید، زمانی که مفصل به شدت آسیب دیده باشد، جراحی تعویض مفصل لگن تنها گزینه درمانی است. در این جراحی، مفصل آسیبدیده با یک مفصل مصنوعی جایگزین میشود.
🎥 فیلم جراحی سیاه شدن استخوان لگن:
جراحی سیاه شدن استخوان لگن
هزینه عمل سیاه شدن استخوان لگن
هزینه عمل سیاه شدن استخوان لگن، به عوامل مختلفی چون نوع پروتز لازم برای تعویض مفصل، هزینه های بیمارستان، دستمزد جراح و سطح مهارت های او، هزینههای فیزیوتراپی، داروها و سایر خدمات تکمیلی لازم بستگی دارد.
برای اطلاع دقیق از هزینهها، بهتر است با چندین پزشک متخصص ارتوپد مشورت کرده و بسته به شرایط و شدت بیماری خود از آنها هزینههای مختلف را جویا شوید. همچنین، با بیمه خود تماس بگیرید تا از میزان پوشش بیمه برای عمل سیاه شدن لگن آگاه شوید چرا که این جراحی در گروه خدمات الزامی درمان قرار گرفته و شامل پوشش بیمه ها میشود.
چگونه احتمال ایجاد بیماری نکروز را کاهش دهیم؟
- اولین اقدامی که می توانیم انجام دهیم این است که از مصرف مشروبات الکلی پرهیز کنیم.
- دومین راه برای دوری از دچار شدن به نکروز عدم استعمال دخانیات از جمله سیگار و قلیان و دیگر مواد تخدیر کننده است که این مواد باعث می شوند تمام سیستم بدن به هم بریزد و عملکرد طبیعی خود را نداشته باشد.
- اگر به هر دلیلی در استخوانی که در لگن وجود دارد شکستگی ایجاد شود و یا مفصل ران به اصطلاح در برود باعث می شود رگ ها دچار اشکال شوند.
- در برخی از موارد ممکن است مفصل ران دچار عفونت شود. در این مواقع با پیگیری های مستمر باید از بروز مشکلات جدی تر جلوگیری کنید.
- در برخی از موارد نوزادان در هنگام تولد مفصل ران شان در می رود. در این زمان باید اقدامات لازم برای درمان و یا پیشگیری از این بیماری انجام شود.
- عده ای هستند که به طور حرفه ای و مستمر غواصی می کنند. در این افراد احتمال ابتلا بسیار افزایش یافته و منجر به ایجاد این بیماری می شود.
*~ سوالات متداول درباره سیاهی استخوان لگن ~*
سیاه شدن استخوان لگن یا نکروز آواسکولار به دلیل قطع خونرسانی به بخشی از این استخوان رخ میدهد. این قطع خونرسانی باعث مرگ سلولهای استخوانی و در نهایت تخریب استخوان میشود. مصرف برخی داروها، مصرف الکل، آسیبها و برخی بیماریها میتوانند باعث این عارضه شوند.
سیاه شدن استخوان لگن باعث درد شدید در مفصل ران، لنگیدن هنگام راه رفتن و محدودیت حرکتی میشود. اگر این بیماری درمان نشود، ممکن است به آرتروز مفصل ران، نیاز به تعویض مفصل و کاهش کیفیت زندگی منجر شود.
لگن بخش تحتانی تنه است که به ستون فقرات متصل شده و رانها را به تنه وصل میکند. لگن از دو استخوان بزرگ تشکیل شده است که به صورت حلقوی به هم متصل شدهاند و مفصل ران را تشکیل میدهند. لگن از اندامهای داخلی مهمی مانند مثانه، روده بزرگ و دستگاه تناسلی محافظت میکند.
