مفصل شانه(Shoulder joint) مفصلی است که بالاترین میزان حرکت و چرخش را در میان مفاصل بدن دارد و طبیعتا احتمال آسیب پذیری آن بیشتر است. یکی از روش های درمان مفاصل آسیب دیده شانه، جراحی تعویض مفصل شانه است. این جراحی اغلب به دلیل آسیب دیدگی مفصل یا سائیدگی مفصل شانه که با روش های غیر جراحی بهبود نیافته اند، انجام می شود. اما سایر دلایل تعویض مفصل شانه چیست؟ هزینه تعویض مفصل شانه چگونه تعیین می شود؟ به منظور آشنایی با نحوه عمل، هزینه، مزایا و عوارض تعویض مفصل شانه تا انتهای این مقاله ما را همراهی کنید..
آناتومی مفصل شانه
مفصل شانه شبیه یک توپ و حفره است که سر استخوان بازو توپ را تشکیل داده و بقیه استخوان ها حفره را شامل می شوند. این مفصل توسط تعدادی از رباط ها و عضلات و همین طور استخوان کتف از پشت، استخوان بازو از کنار و استخوان ترقوه از جلو به سایر قسمت های بدن متصل شده است.
نقطه تلاقی استخوان ها توسط غضروف مفصلی پوشانده شده است که از استخوان ها محافظت می کند. این غضروف ها، استخوان ها را قادر می سازد که به راحتی حرکت کنند. همچنین، یک بافت نازک و صاف به نام غشای سینوویال (Synovial membrane) وجود دارد که لایه داخلی کپسول مفصلی را تشکیل میدهد.
جراحی تعویض مفصل شانه
تعویض مفصل شانه (Shoulder replacement) نوعی عمل جراحی است که بر روی مفصل تخریب شده شانه انجام می شود. این عمل در سال های اخیر پیشرفت های قابل ملاحظه ای داشته است. جراحی تعویض مفصل شانه معمولا برای افرادی با سابقه آرتروز شانه یا آسیب شدید در اثر ضربه یا شکستگی که دچار تخریب مفصل و درد شانه شده اند انجام می گردد. به طوری که افراد قادر به حرکت دادن کتف خود نبوده و هیچ درمان غیر جراحی مانند دارودرمانی یا فیزیوتراپی کمکی به بیمار نکند.
دلایل تعویض مفصل شانه
بسیاری از بیماری ها می توانند باعث ایجاد درد و تخریب مفصل شانه شوند که ممکن است با تشخیص متخصص ارتوپد نیاز به جراحی داشته باشد. با این حال، استئوآرتریت شانه (آرتروز شانه) که باعث ساییدگی مفصل شانه می شود، یکی از دلایل اصلی این جراحی به شمار می رود. از آنجایی که درمان قطعی برای آرتروز شانه وجود ندارد، در برخی موارد درمان موثر تنها تعویض مفصل شانه است. به طور کلی مهمترین دلایل عمل جراحی تعویض مفصل شانه عبارتند از:
- آرتروز یا ساییدگی شانه
- روماتیسم مفصلی
- آرتریت پس از ضربه
- نکروز آواسکولار استخوان یا استئونکروز (مرگ بافت استخوانی در اثر فقدان خونرسانی)
- شکستگی شانه
انواع جراحی تعویض مفصل شانه
نوع جراحی تعویض مفصل شانه باتوجه به شرایط بیمار و تشخیص پزشک انتخاب می شود. معمولا پس از ارزیابی مفصل شانه، تعویض به طور کامل یا نیمه انجام می شود. به طور کلی گزینه های این جراحی به شرح زیر است:
۱- تعویض کامل مفصل شانه
بیماران مبتلا به آرتروز شانه یا بیمارانی که دچار آسیب تاندون های روتاتور کاف شده اند، افراد مناسبی برای جراحی تعویض کامل شانه یا آرتروپلاستی کامل شانه هستند.
۲- تعویض مفصل نیمه شانه
یک نوع رایج تعویض مفصل شانه، همی آرتروپلاستی یا تعویض مفصل نیمه شانه است که در آن پزشک فقط استخوان بازو یا توپ را جایگزین می کند.
مزایا و عوارض جراحی تعویض مفصل شانه
جراحی تعویض مفصل شانه به تسکین درد، بهبود دامنه حرکتی شانه و بهبود تحرک و فعالیت شانه کمک می کند. اما ممکن است هنگام تعویض مفصل شانه عوارضی وجود داشته باشد که بعد از جراحی ایجاد می شود. به طور کلی عوارض تعویض مفصل شانه عبارتند از:
- بروز عفونت یا التهاب معمولا در جراحی های مختلف وجود دارد که خوشبختانه با مصرف آنتی بیوتیک درمان می شود. پس از جراحی تعویض شانه، معمولاً چندین دوز آنتی بیوتیک برای جلوگیری از عفونت مصرف می شود. با این حال در عفونت های شدید، پزشکان ممکن است به جراحی متوسل شوند و مفصل مصنوعی شانه را بردارند.
- موقعیت مفصل شانه تغییر کرده یا شل شده است.
- اعصاب اطراف مفصل شانه ممکن است در طی جراحی تعویض مفصل شانه آسیب ببینند، اما این نوع آسیب نادر است و اعصاب اغلب با گذشت زمان بهبود می یابند.
مراقبت های بعد از جراحی تعویض مفصل شانه
به منظور کاهش عوارض جانبی در این جراحی رعایت برخی نکات بعد از جراحی ضرورت دارد که به شرح زیر است:
- مصرف منظم داروهایی که اغلب برای تسکین درد کوتاه مدت یا جلوگیری از عفونت پس از تعویض مفصل شانه تجویز شده اند، الزامی است.
- از شستشو زخم تا زمان بهبودی کامل و خشک شدن زخم خودداری کنید.
- رانندگی تا ۲ تا ۴ هفته پس از تعویض مفصل شانه مجاز نیست.
- از وارد شدن ضربه یا فشار به ناحیه شانه خودداری کنید.
- ممکن است بیمار نیاز به انجام تمرینات ورزشی ۲ تا ۳ بار در روز، به مدت یک ماه یا بیشتر داشته باشد.
- در ۲ تا ۴ هفته اول پس از جراحی از بلند کردن وزنه های سنگین تر از یک لیوان آب خودداری کنید.
- از شرکت در ورزش های تماسی و گروهی خودداری کنید.
دوره بهبودی و نقاهت جراحی تعویض مفصل شانه
این جراحی ممکن است به صورت بیهوشی عمومی، بی حسی موضعی یا ترکیبی از هر دو انجام شود. عمل تعویض مفصل شانه معمولاً حدود دو ساعت طول می کشد. زمان بازگشت به کار معمولا در بیماران مختلف متفاوت است، اما معمولا بیمار می تواند دو هفته پس از جراحی به کار خود بازگردد.
جدول زمانی بهبودی پس از جراحی تعویض شانه به شرح زیر است:
- پس از حدود شش هفته، بیمار می تواند از کل بازو، از جمله شانه، فقط برای فعالیت های سبک استفاده کند.
- پس از حدود هشت هفته، بیمار ممکن است آزادانه و بدون محدودیت از بازو و شانه استفاده کند.
- پس از حدود سه ماه، اکثر بیماران احساس خوبی دارند، اما ممکن است کمی ضعف را تجربه کنند.
- پس از شش ماه، اکثر بیماران دردی ندارند، اگرچه ممکن است در شرایط آب و هوایی خاص درد را تجربه کنند.
- پس از یک سال، حدود ۹۵ درصد از بیماران جراحی تعویض مفصل شانه دردی را احساس نمی کنند و برای ۵ درصد باقیمانده ممکن است درد همراه با تغییرات آب و هوا یا درد گاه به گاه به دلیل فعالیت زیاد احساس کنند.
هزینه تعویض مفصل شانه
یکی از سوالات متداولی که از سوی بیماران و کاندیدهای عمل تعویض مفصل شانه صورت می گیرد این است که هزینه و قیمت نهایی این جراحی چه میزان است. توجه داشته باشید که هزینه جراحی های ارتوپدی از جمله تعویض مفصل شانه در بیماران متفاوت است و هیچ قیمت ثابتی برای این عمل وجود ندارد. با این حال برخی عوامل می تواند در تعیین قیمت نهایی این عمل تاثیرگذار باشد:
- نوع جراحی (تعویض کامل یا نیمه)
- نوع برند و پروتز به کار گرفته شده
- آزمایشات و عکسبرداری های قبل و بعد از عمل
- مدت زمان بستری
- نوع بیمارستان (خصوصی یا دولتی)
- دستمزد جراح
- نوع بیمه درمانی
کلام آخر
به جایگزینی استخوان های مفصل مصنوعی با مفصل شانه آسیب دیده یا تخریب شده، تعویض مفصل شانه گفته می شود. اگرچه جراحی تعویض مفصل شانه نسبت به تعویض مفصل زانو یا مفصل ران کمتر شایع است، اما اگر درمانهای غیرجراحی مانند داروها و تغییر سبک زندگی نتواند درد را تسکین دهد، عمل می تواند روش موثری برای بیمار محسوب شود. در پایان باید به این نکته اشاره کرد که انجام این جراحی نیازمند مهارت بالایی است، بنابراین در انتخاب جراح دقت لازم را داشته و این عمل را زیر نظر بهترین متخصص ارتوپد انجام دهید.
