جراحی تعویض مفصل لگن؛ مراحل و دوره نقاهت

جراحی تعویض مفصل لگن، یکی از موفق آمیزترین روش های جراحی است که با هدف تسکین درد و بهبود دامنه حرکتی لگن بیمار انجام می شود. افرادی که به دلیل استئوآرتریت و ساییدگی مفاصل لگن، متحمل دردهای شدید هستند می توانند تحت این جراحی قرار بگیرند. گاهی شدت درد ناشی از این اختلال به حدی می رسد که فرد دیگر قادر به انجام کارها و فعالیت های روزانه خود حتی راه رفتن نیز نخواهد بود.

متخصص ارتوپد در وهله اول، درمان غیر جراحی مانند مصرف دارو و یا فیزیوتراپی را جهت تسکین درد فرد توصیه می کند، اما در صورتی که بهبودی در وضعیت بیمار مشاهده نشود، روش جراحی تعویض مفصل لگن انجام خواهد شد.

تعویض مفصل لگن چه زمانی پیشنهاد می‌شود؟

تعویض مفصل لگن، یا جراحی تعویض مفصل لگن، برای درمان دردها و مشکلات حرکتی شدید در مفصل لگن انجام می‌شود. این جراحی در مواردی که مفصل لگن دچار آسیب جدی شده است یا بیماری‌های مزمن مانند آرتروز (سایرز) پیشرفته و سایر عوارض مفصل را ناشی شود و درمان‌های غیر جراحی مشکل را برطرف نکند، انجام می‌شود. در ادامه مواردی را بررسی می‌کنیم که جراحی تعویض مفصل لگن ممکن است به عنوان درمان اصلی در نظر گرفته شود:

۱) درد شدید و مزمن

اگر درد مفصل لگن به گونه‌ای شدید و مزمن است که تحت تأثیر قرارگرفتن بر روی کیفیت زندگی و عملکرد روزمره قرار می‌گیرد و با درمان‌های غیرجراحی مانند داروها، فیزیوتراپی و تزریقات موضعی کنترل نمی‌شود، تعویض مفصل لگن پیشنهاد می‌شود.

۲) محدودیت شدید در حرکت و عملکرد

اگر مفصل لگن به حدی محدود شده باشد که فعالیت‌های روزمره مانند پیاده‌روی، پله‌رفتن و خودتنظیمی را دشوار سازد، تعویض مفصل لگن الزامی خواهد بود.

۳) آسیب جدی به مفصل لگن

در صورتی که مفصل لگن دچار صدمه جدی شده است، مانند شکستگی، آسیب ناپذیری ناشی از بیماری‌های التهابی مفصل یا آرتروز پیشرفته، تعویض مفصل لگن بهترین گزینه‌ درمانی خواهد بود.

علائم نیاز به تعویض مفصل لگن

زمان تعیین شده برای انجام جراحی تعویض مفصل لگن به موارد مختلفی بستگی دارد و باید توسط یک پزشک متخصص ارزیابی شود پس هر گاه علائم تعویض مفصل لگن را در خود یا اطرافیانتان مشاهده کردید، در اولین فرصت به پزشک ارتوپد مراجعه کنید:

1. درد شدید و مزمن در مفصل لگن که با تجویز داروها و درمان های غیرجراحی کنترل نمی‌شود.
2. محدودیت شدید در حرکت و عملکرد مفصل لگن که بر زندگی روزمره تأثیر منفی دارد.
3. آسیب جدی به مفصل لگن ناشی از صدمه، آرتروز پیشرفته یا بیماری‌های دیگر.

برخی دیگر علائمی که نشان از لزوم انجام این جراحی هستند، عبارتند از:

• دردهای مداوم علی رغم مصرف دارو
• تشدید درد به هنگام راه رفتن حتی زمان استفاده از عصا و یا واکر
• درد هنگام خواب و استراحت
• عدم توانایی فرد در بالا رفتن و یا پایین آمدن از پله ها
• سختی در تغییر پوزیشن از حالت نشسته به ایستاده

دلایل انجام جراحی تعویض مفصل لگن

برخی دلایل پزشکی انجام این جراحی عبارت است از:

• استئوآرتریت، ساییدگی مفاصل که با درد شدیدی همراه است
• آرتریت روماتوئید، که با التهاب، آسیب و تغییر شکل مفصل همراه می باشد
• استئونکروز، در چنین شرایطی جریان خونرسانی به قسمت توپی شکل مفصل لگن مختل، و در نهایت شاهد دفرمه شدن و خارج شدن مفصل از فرم طبیعی و اولیه خواهیم بود.

مزایا و معایب تعویض مفصل لگن

مزایا تعویض مفصل لگن

در طول جراحی تعویض مفصل لگن ،  قسمت آسیب دیده غضروف و استخوان لگن برداشته شده و مواد جدیدی به نام پروتز جایگزین این قسمت ها می شود. از جمله مزایای این جراحی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

• تسکین درد
• عملکرد بهتر مفصل لگن
• بهبود دامنه حرکتی و راه رفتن فرد

معایب تعویض مفصل لگن

در صورتی که این عمل را توسط بهترین جراح تعویض مفصل لگن انجام دهید و جراحی در بهترین شرایط پیش برود، خطرات و عوارض خاصی شما را تهدید نمی کند که بتوانیم از آن به عنوان معایب این عمل نام ببریم. یه همین علت در رابطه با جراحی که قصد دارید عمل تعویض مفصل لگن خود را نزد او انجام دهید تحقیقات لازم را صورت دهید و رضایت بیماران قبلی او را در نظر بگیرید.

اقدامات قبل از جراحی تعویض مفصل لگن

در طول جلسات معاینه و مشاوره، تمامی نکات از سوی پزشک مطرح می شود و در صورت رعایت آن ها از سوی بیمار، فرد دوره نقاهت و بهبودی راحتی خواهد داشت. بیمار نیز مصرف هر گونه دارو را باید به پزشک خود اطلاع دهد، زیرا که مصرف برخی داروهای ضد التهابی پیش از جراحی باید قطع شود. آزمایش خون، تست های عکس برداری مانند سی تی اسکن و MRI نیز از جمله مواردی هستند که قبل از جراحی بایستی انجام شوند.

مراحل انجام جراحی تعویض مفصل لگن

جهت انجام جراحی تعویض مفصل لگن:

• برشی در قسمت جلو و یا کنار مفصل ایجاد می شود
• استخوان و یا غضروف آسیب دیده برداشته می شود، اما استخوان های سالم در جای خود باقی می مانند
• پروتز جایگزین قسمت های آسیب دیده خواهد شد

جراحی تعویض مفصل لگن چگونه انجام می شود؟

جهت انجام این جراحی، برشی به اندازه پانزده تا بیست سانتی متر در قسمت کناری و یا پشتی مفصل ایجاد می شود. احتمال برداشته شدن رباط ها و بافت های نرم جهت دسترسی بهتر به مفصل لگن وجود دارد.اما امکان انجام این جراحی با برش های بسیار کوچک تر نیز وجود دارد، در چنین شرایطی می توان گفت که جراحی با کمترین میزان تهاجم و برش انجام می شود و احتمال بروز خونریزی نیز کمتر خواهد بود. اما از آن جایی که جراحی روند پیچیده تری دارد، مدت زمان انجام آن نیز طولانی تر خواهد بود.

↫ فیلم عمل تعویض مفصل لگن توسط دکتر هومن جولایی:

روش نوین جراحی تعویض مفصل لگن :

امروزه روش های جدید این جراحی به این صورت است که برشی در قسمت جلویی مفصل لگن ایجاد می شود و کمترین میزان آسیب به بافت های نرم و ماهیچه ها را به همراه دارد. دوره نقاهت آن نیز بسیار کوتاه بوده و فرد سریع تر قادر به انجام کارهای روتین خود می باشد.

جراحی لگن به روش بسته:

در این روش ناحیه عمل با برش های عادی جراحی های لگن ایجاد نمی شود و تنها با برش کوچکی جراحی صورت می گیرد. مزیتی که این جراحی نسبت به روش باز دارد این است که بیمار برش ها بزرگ نیستند و پس از اتمام جراحی به روش بسته بیمار می تواند خیلی سریع بهبود یابد و بر روی پاهای خود بایستد.

مطمئنا درصد زیادی از افرادی که برای این جراحی اقدام می کنند، افراد مسن هستند. یکی از مشکلات شایعی که افراد پیر و مسن با آن رو به رو می شوند، شکستگی های ناحیه لگن است. در واقع این شکستگی ها بیشتر به این علت اتفاق می افتند که با توجه پوکی استخوان در افراد مسن دارد اتفاقات ساده ای همچون زمین خوردن ساده ممکن است که منجر به شکستگی ناحیه لگن شود.

درمان انتخابی برای شکستگی لگن افراد مسن معمولا تعویض مفصل لگن است. تعویض مفصل لگن اصولا به شکل بی حسی موضعی انجام می شود به این شکل که بیمار از ناحیه کمر به پایین بی حس می شود و از روش های بی هوشی در این افراد استفاده نمی شود.

دو روز بعد از انجام تعویض مفصل بیمار می تواند به کمک عصای خود راه رود و پس از گذشت دو یا ۳ روز از جراحی از بیمارستان مرخص می شود.

دوره نقاهت جراحی تعویض مفصل لگن

دوره نقاهت بعد از عمل تعویض مفصل لگن برای هر فردی متفاوت است و بستگی به عوامل مختلفی از جمله وضعیت عمومی بیمار، شدت آسیب، روش انتخابی جراحی، واکنش بیمار به جراحی، میزان پیشرفت و پاسخ مثبت بیمار به فرآیند بهبود و رعایت مراقبت‌های بعد از تعویض مفصل لگن دارد. اما در کل، دوره نقاهت بعد از عمل تعویض مفصل لگن شامل موارد زیر است:

۱- بستری بعد از تعویض مفصل لگن

بعد از عمل تعویض مفصل لگن، شما تحت مراقبت بیمارستانی قرار خواهید گرفت. این مدت ممکن است تا چند روز به طول بیانجامد و هدف آن است که بیمار به طور کامل از جراحی بهبود یابد و برای بازگشت به خانه آماده شود.

۲- فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن

بعد از ترخیص از بیمارستان، شما به طور معمول نیاز به فیزیوتراپی دارید. این شامل تمرینات و تمرینات تقویتی است که هدف آن افزایش قدرت و حرکت مفصل لگن و بازگشت به عملکرد طبیعی است. دوره فیزیوتراپی ممکن است تا چند ماه به طول بیانجامد.

۳- مراقبت خانگی بعد از تعویض مفصل لگن

شما نیازمند مراقبت و توجه خاص در خانه هستید که شامل مراقبت از زخم، دنبال کردن رژیم غذایی مناسب، مصرف داروها به طور منظم و دنبال کردن دستورات پزشک است. همچنین، باید از انجام فعالیت‌های سنگین و خطرناک را در ابتدای دوره نقاهت اجتناب کنید تا درگیر عمل مجدد تعویض مفصل لگن نشوید.

۴- بازگشت به فعالیت‌های روزمره بعد از تعویض مفصل لگن

با توجه به روند پیشرفت در فرایند بهبود، شما به تدریج قادر خواهید بود به فعالیت‌های روزمره خود بازگردید. اما زمان بازگشت به فعالیت‌های سنگین و ورزشی بستگی به توصیه‌های پزشک و بهبود اولیه شما خواهد داشت.

نکات مهم بعد از عمل تعویض مفصل لگن

+ اصولا فردای روز جراحی بیمار شروع به راه رفتن می کند و هرچه زودتر بیمار باتوانی شود نتایج عمل در دراز مدت بهتر و درخشان تر بوده و عوارض احتمالی کنترل شده تر خواهد بود.

+در رابطه با تعویض پانسمان باید مدنظر داشته باشید که روزانه محل زخم باید با بتادین و گاز استریل ضدعفونی و پانسمان شود. همچنین هنگام حمام و زمانی که بیمار قصد استحمام دارد، حتما باید از پانسمان های ضد آب استفاده کند.

⛱️ بیشتر بدانید: بارداری بعد از تعویض مفصل لگن

+ اصولا دو هفته بعد از عمل جراحی بیمار دوباره معاینه خواهد شد و در صورتی که در جراحی از بخیه های جذبی استفاده نشده باشد، بخیه ها کشیده می شوند. اما معمولا بخیه هایی که جدیدا در عمل تعویض مفصل لگن استفاده می شود بخیه های جذبی هستند.

+ معمولا بعد از جراحی، بیمار از درد در ناحیه لگن خود شکایت می کند و به همین خاطر، داروهای مسکن مانند استامینوفن برای بیمار در نظر گرفته می شود. اما توجه داشته باشید که مصرف این داروها با بهبود و تسکین درد بایستی کنترل شده بوده و به موقع قطع شود.

+ از آن جایی که بعد از جراحی، احتمال لخته شدن خون در پا وجود دارد، به بیمار توصیه می شود که پای خود را در سطحی بالاتر از قلب خود قرار دهد. بهتر است بیمار هر چند ساعت از رختخواب بلند شود و سعی کند به کمک اطرافیان و یا با عصا کمی راه برود.

+ از خم کردن زانو و یا قرار دادن زانو در زاویه نود درجه باید اکیدا خودداری شود. زیرا که در چنین حالتی، خون به ناحیه مدنظر نمی‌رسد. همچنین به نحوه خوابیدن بعد از تعویض مفصل لگن طبق توصیه‌های پزشک توجه داشته باشید.

+ استفاده از عصا و واکر، به مدت چند ماه و تا زمان بهبودی کامل ضروری است، زیرا از فشار وارده به مفصل لگن نیز کاسته می شود. روزهای اول بعد از جراحی، راه رفتن باید از مسافت های کوتاه و مدت زمان کمتر شروع شود تا فشاری به فرد وارد نشود، به مرور، مدت زمان راه رفتن نیز بیشتر شود.

+ ورزش، نقش به سزایی در تقویت قوای عضلانی دارد و باعث می شود تا فرد احساس بهتری داشته باشد. بعد از جراحی، ورزش هایی مانند شنا و راه رفتن به شدت توصیه می شود. اما ورزش هایی مانند دوچرخه سواری، دو و یا تنیس که فشار بیشتری را به مفصل لگن وارد می کنند، به مدت چند ماه ممنوع است.

+پ در نهایت فیزیوتراپی نیز از جمله موثرترین اقدامات بعد از جراحی است که در تقویت قوای عضلانی و بهبود دامنه حرکتی بسیار موثر خواهد بود.

در نهایت فراموش نکنید…

جراحی تعویض مفصل لگن جراحی است که نتایج بسیار مطلوبی را برای فرد به همراه دارد. تسکین درد و توانایی انجام بسیاری از فعالیت هایی که فرد در گذشته با محدودیت هایی در انجام آن ها روبرو بوده است، از جمله مزایای این جراحی است پس ترسی از آن نداشته و با پیگیری درمان به موقع از این آسیب غذاب آور خلاص شوید.