آرتروز شایع ترین شکل ورم مفاصل است که میلیون ها نفر در سراسر جهان با آن دست و پنجه نرم می کنند مراحل آرتروز به سه دسته مینور و متوسط و حاد تقسیم می شود. در این مطلب هر یک از این مراحل را به شما عزیزان توضیح خواهیم داد و به درمان آنها می پردازیم. لازم به ذکر است که هر سه مرحله تمام استخوان ها و مفاصل را بدن از جمله زانوها را تحت تاثیر قرار می دهند.
ساختار زانو
مفصل زانو متشکل است از استخوان ران ، درشت نی و استخوان کشکک می باشد مایعی لغزنده در زانو وجود دارد که باعث ایجاد سطح لغزنده در زانو می شود و حرکات زانو با وجود این مایع ژلاتینی به راحتی انجام می شود در یک زانوی سالم غضروف مفصلی نرم، بدون ترک خوردگی و یا شکاف و دارای استخوان صاف می باشد. مایع سینوویال خاصیت روان کنندگی داشته و دامنه حرکت کامل مفاصل و استخوان ها در حالت سالم بدون احساس درد است.
مرحله مینور
به مرور زمان آرتروز زانو استخوان، غضروف و مایع سینوویال را در زانو تحت تاثیر قرار می دهد آرتروز زانو در مرحله مینور غضروف مفصلی را دچار تغییراتی کرده و در مرور زمان فضای بین استخوان ها کاهش پیدا می کند در این مرحله غضروف خاصیت ارتجاعی خود را از دست می دهد و ترک هایی بر سطح آن پدیدار می شود. از طرفی چون استخوان ها نمی توانند به راحتی روی غضروف ناهموار حرکت کنند استخوان تحریک شده، سر استخوان های درگیر ضخیم می شود و خار های استخوانی شکل می گیرد که بانام استئوفیت شناخته می شوند. آنها ممکن است در روی مفصل زانو گسترش یابند.
درمان مرحله مینور
درمان آرتروز در این مرحله با ورزش های مخصوص آرتروز و کاهش وزن امکان پذیر است.
مرحله متوسط
در مرحله متوسط ابتلا به آرتروز زانو، آسیب های وارده به مفصل زانو افزایش یافته و سطح غضروف در بین استخوان ها شروع به سایش بر روی یکدیگر کرده و فاصله بین استخوان ران و درشت نی نیز با گذشت زمان کاهش می یابد مقدار مایع بین مفصلی کم شده و خاصیت روان کنندگی آن دیگر همانند قبل نیست و خاصیت چسبناکی و ارتجاعی آن کاهش پیدا می کند آرتروز زانو دقیقا استخوان هایی که در قسمت زیرین زانو قرار گرفته اند را تحت تاثیر قرار می دهد وظیفه این استخوان تامین هیدروژن و اکسیژن غضروف است زیرا بافت غضروف فاقد خون رسانی است. تعداد و سایز خارهای استخوانی به تدریج افزایش یافته و موجب زبری و ناهمواری روی مفصل زانو شده و این امر باعث می شود تا مفاصل زانو بر روی هم با دشواری حرکت کنند.
بیشتر بخوانید: بهترین متخصص ارتوپدی چه ویژگی هایی دارد؟
درمان مرحله متوسط
درمان آرتروز زانو در این مرحله با کاهش وزن، ورزش کردن ، تزریق ژل غضروف ساز و تزریق اوزون قابل درمان است.
مرحله حاد
در آرتروز زانوی حاد فضای بین مفصلی زانو از بین رفته یا بسیار اندک است و همین عامل موجب می گردد تا تخریب غضروف با سرعت بیشتری صورت گیرد زانوها در این مرحله:
- متورم و دردناک می شوند.
- مایع لغزنده کاهش یافته و همین امر سبب می شود تا ساییدگی و درد در حین حرکت و جابه جایی و حتی استراحت افزایش پیدا کند.
- پروتئین های مخرب، غضروف و بافت نرم اطراف زانو را از بین می برند،
- خارهای استخوانی رشد کرده
- و استخوان ها بر روی هم حرکت می کنند.
با این شرایط حرکت و جابه جایی، فعالیت های روزانه و کیفیت زندگی نیز تحت تاثیر قرار گرفته و دچار اختلال می شوند.
درمان مرحله حاد
درمان آرتروز زانو در این مرحله با روش های جراحی جزئی و کلی زانو و یا جایگزینی (روش های غیر جراحی ) آن امکان پذیر خواهد بود. امل در برخی شرایط نیاز به تعویض کامل زانو (TKR) یا آرتروپلاستی می باشد، که برای دردهای شدید و مداوم و کاهش عملکرد برای افراد مبتلا به OA شدید زانو در دسترس است. در طی این روش، جراح مفصل آسیب دیده را برمی دارد و با یک وسیله پلاستیکی و فلزی جایگزین می کند. این امکان وجود دارد که جایگزینی زانوی آرتروز شما پایانی برای مشکلات زانو OA شما نباشد. ممکن است در طول زندگی خود به جراحی های اضافی یا حتی تعویض مفصل زانو نیاز داشته باشید.
راه های تشخیص آرتروز زانو
ممکن است فرد در مراحل اولیه OA متوجه علائم نشود. اگر فردی زانو درد داشته باشد، پزشک ممکن است درباره موارد زیر از بیمار سوال نماید:
- درد و سفتی در چه زمانی و در کجا رخ می دهد
- هر دردی در صبح چقدر طول می کشد
- چگونه این بر زندگی روزمره آنها تأثیر می گذارد
- آیا آنها دارویی مصرف می کنند
- آیا درد پشت زانو وجود دارد
- آیا زانو ناپایدار به نظر می رسد
- آیا شکل مفصل تغییر کرده است
- آیا علائم یک یا هر دو زانو را تحت تاثیر قرار می دهد
بیشتر بخوانید: راه های جلوگیری از آرتروز زانو
درد ناشی از استئوآرتریت زانو معمولاً حدود 30 دقیقه پس از بلند شدن از استراحت بهبود می یابد ، اما درد ناشی از آرتریت روماتوئید (RA) ممکن است ۴۵ دقیقه یا بیشتر طول بکشد.
پزشک همچنین در مورد موارد زیر سوال می کند:
- در مورد سوابق پزشکی شخصی و خانوادگی سوال کنید
- یک معاینه فیزیکی کامل انجام دهید
- سفارش تست های تشخیصی
پزشک مفاصل را معاینه می کند، دامنه حرکتی کلی آنها را آزمایش می کند و آسیب دیدگی را بررسی می کند. آنها به هر ناحیه حساس، دردناک یا متورم توجه زیادی می کنند.
آزمایشات احتمالی عبارتند از:
- اشعه ایکس برای ارزیابی آسیب به مفصل
- اسکن MRI برای کمک به تشخیص علائم اولیه که ممکن است اشعه ایکس آشکار نکند
- آزمایش خون برای کمک به رد سایر بیماری ها، مانند نقرس و RA
در برخی موارد، پزشک ممکن است آزمایش مایع مفصلی را توصیه کند که شامل برداشتن مقداری مایع با سوزن و ارسال آن به آزمایشگاه برای آزمایش است. نتایج ممکن است نشانگرهای زیستی التهاب را نشان دهد. با این حال، متخصصان این کار را توصیه نمی کنند، مگر اینکه علائم تورم وجود داشته باشد که می تواند نشان دهنده التهاب مفصل یا سینوویت باشد. در این مورد، آزمایش ها می توانند به تشخیص RA کمک کنند.
نتیجه گیری
اگر از آرتروز زانو رنج می برید حتما پزشک خود را در جریان قرار داده و درمورد گزینه های درمانی با وی مشورت کنید. دکتر هومن جولایی متخصص و جراح ارتوپد در کرج می تواند شما عزیزان را در جهت درمان انواع بیماری های ارتوپدی به خصوص آرتروز راهنمایی کند.
